Een burgerberaad heeft alleen zin als het tanden heeft

De roep van burgers om invloed is groter dan ooit. Daarom gaat Amsterdam experimenteren met een burgerberaad, waarin honderd willekeurig gelote inwoners extra maatregelen mogen bedenken om de CO2-uitstoot in de stad terug te dringen. Zo hoopt wethouder Marieke van Doorninck (GroenLinks, Duurzaamheid) meer draagvlak te krijgen voor de soms pijnlijke klimaatmaat­regelen.

Verraden

Bij de oprichting van het burgerberaad kan Amsterdam veel leren van de ervaringen uit Frankrijk. Ook president Emmanuel Macron maakte goede sier toen hij in 2019 startte met burgerparticipatie in het Franse klimaatbeleid. Achteraf is in de Franse klimaatwet weinig terug te vinden van de voorstellen door de Burgerraad voor het Klimaat. Deelnemers voelen zich verraden. De crux hiervan zit ’m in het politieke mandaat van zo’n burgerraad.

Het Franse proces had veel aandacht voor het vinden van een representatieve groep, de kwaliteit van informatie en het zorgvuldig terugkoppelen richting participanten. De werkgroepen waren een bont gezelschap van mensen uit diverse kringen, ook uit de hoek van de gele hesjes en extreemrechts. Een recept voor felle discussies, zou je denken. Toch koos uiteindelijk de meerderheid van de deelnemers voor sociaal en groen beleid. “Het hoorde tot onze opdracht,” aldus participant Guy Kulitza in De Groene Amsterdammer van 29 juli.

Veel ambitieuzer

De Franse burgerraad heeft laten zien dat mensen eigenbelang opzij kunnen zetten voor een solidair klimaatbeleid, mits zij over de juiste informatie beschikken en in dialoog kunnen gaan. De 149 voorstellen waren veel ambitieuzer dan de Franse regering had voorzien. Als een dergelijke diverse groep mensen samen zo’n ambitieus plan kan neerzetten, dan zou een burgerberaad inderdaad een middel kunnen zijn om polarisatie tegen te gaan. Door burgers zelf beleid te laten maken, groeit het draagvlak voor klimaatmaatregelen. Daar zit meteen de valkuil. De Franse participanten zijn zeer positief over het proces en gaandeweg overtuigd geraakt van de noodzaak van vergaande klimaatmaatregelen. Maar ze zitten nu met een kater, omdat ze bar weinig van hun voorstellen in de Franse klimaatwet terugvinden.

Er was in Frankrijk vooraf geen politiek debat over de randvoorwaarden en de agenda van de Burgerraad voor het Klimaat. De enige voorwaarde was dat voorstellen zouden worden besproken in het parlement en dat dáár de besluitvorming zou plaatsvinden, zodat de vertegenwoordigende democratie niet buitenspel kwam te staan. Nu participanten in de klimaatwet weinig tot niets terugzien van hun inbreng, hebben zij het gevoel dat hun mening en wensen niet zijn gehoord, of niet serieus zijn genomen. De algemene teneur is dat de regering de voorstellen te veel heeft afgezwakt.

Echt mandaat

Wethouder Van Doorninck belooft de voorstellen van het Amsterdamse burgerberaad wel echt uit te voeren: “Het kan niet zo zijn dat we honderd burgers maar wat laten praten. Een burgerberaad werkt alleen als de leden ook echt een mandaat krijgen,” zei ze tegen de Volkskrant. Ik hoop maar dat zij voor die toezegging haar mandaat van de Amsterdamse gemeenteraad heeft geregeld. Om Franse toestanden te voorkomen. Want als een burgerraad alleen wordt ingezet als instrument om draagvlak te verkrijgen, leidt dit uiteindelijk tot teleurstelling.

Dit opiniestuk van Lotte Tange verscheen ook in het Parool van 15 september 2021. Het artikel op de website kunt u hier vinden.